SỐ LƯỢT TRUY CẬP

0
9
6
2
1
2
9
Nghiên cứu - Trao đổi Thứ Năm, 25/06/2020, 13:55

SỰ “QUYẾN RŨ” CỦA CÁC LOẠI QUẢ HỌ DÂU

           Tươi mọng, thơm dịu, màu sắc rực rỡ, vị tinh tế, các loại quả họ dâu tuy chiếm một vị trí khiêm tốn trong các loại thực phẩm nhưng chúng có sức hút lớn hơn bất kỳ loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng nào. Thưởng thức những quả dâu căng mọng, bạn cũng sẽ ngạc nhiên khi biết được loại quả thơm ngon này cũng là nguồn dồi dào hợp chất hóa học tự nhiên có khả năng kháng khuẩn ngăn ngừa ung thư.

Quả mâm xôi (raspberry): với vô số phẩm chất quý giá, mâm xôi đóng vai trò quan trọng trong y học cổ truyền của nhiều dân tộc. Chẳng hạn như người Nga dùng quả mâm xôi để giải độc, người Trung Hoa sử dụng quả mâm xôi để chống lão hóa. Giống như dâu tây, quả mâm xôi chứa một lượng lớn các phân tử chống ung thư, axit ellagic, và được xem là loại thực phẩm điều trị bệnh hữu hiệu.

Dâu tây (strawberry): việc dùng dâu tây cho mục đích điều trị bệnh dường như đã xuất hiện từ lâu. Người Ojibway ở miền đông bang Ontario, Canada đã dùng lá dâu tây để chữa trị đau dạ dày và những căn bệnh đường ruột (như tiêu chảy). Nhà thực vật học nổi tiếng người Thụy Điển Carl Linnaueus chứng minh rằng dâu tây đã chữa lành những cơn đau do bệnh Gout gây ra một cách kỳ diệu. Dâu tây thật sự trở thành một loại thực phẩm có tính năng chữa bệnh thần kỳ, nhất là ngăn ngừa ung thư.

 

Dâu tây có tính năng ngăn ngừa ung thư             ảnh:TG

Việt quất (blueberry): xuất hiện trong nhiều món ăn – từ món súp, hầm và dĩ nhiên là cả món tráng miệng. Người Da Đỏ đã sử dụng việt quất như một loại thực phẩm, và cũng không bỏ qua giá trị chữa bệnh của chúng. Trà từ rễ cây việt quất là một phương thuốc điều trị căng cơ ở phụ nữ mang thai. Còn trà từ lá việt quất có tính năng làm dịu cơn đau bụng ở trẻ nhỏ. Người Ojibway và những bộ tộc Algonquin khác cũng tin tưởng tính năng xoa dịu tinh thần của việt quất khi họ sử dụng hoa của loài cây này để điều trị bệnh thần kinh. Ở châu Âu, việt quất được sử dụng để điều trị các bệnh thông thường như tiêu chảy, bệnh lỵ, bệnh thiếu vitamin C. Trong thời gian dài, loài dâu này được nhiều người tin rằng có khả năng chữa tị hiệu quả các vấn đề liên quan đến hệ tuần hoàn, cũng như các bệnh về mắt (như bệnh kéo màng mắt do tiểu đường, bệnh tăng nhãn áp và bệnh đục thủy tinh thể). Gần đây các nhà khoa học đã chứng minh rằng nhóm phân tử anthocyanidin được tìm thấy trong việt quất có vai trò kháng sinh mạch, giúp làm chậm sự phát triển các khối u.

Nam việt quất (cranberry): thổ dân châu Mỹ đã sử dụng nam việt quất để điều trị những rối loạn bàng quang và thận. Các nhà khoa học châu Mỹ quan sát thấy các hợp chất hiện diện trong nam việt quất ngăn cản sự kết dính của vi khuẩn vào tế bào đường tiết niệu, từ đó làm giảm nguy cơ nhiễm trùng. Vì vậy, các phân tử được tìm thấy trong nam việt quất và việt quất có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa ung thư.

Đặc tính kháng khuẩn của các loại quả họ dâu

- Axit ellagic: là một trong những hợp chất hóa học tự nhiên quan trọng có khả năng can thiệp vào sự phát triển ung thư. Phân tử này là một polyphenol có cấu trúc đặc biệt, được tìm thấy nhiều trong quả mâm xôi, dâu tây và các loại hạt (như hạnh nhân, hồ đào). Axit ellagic trong hạt của quả mâm xôi chỉ chiếm 90%, dâu tây có 95% axit ellagic trong thịt quả. Các hợp chất từ dâu tay và mâm xôi có thể tác động lên sự phát triển các tế bào khối u. Sự tác động trực tiếp này có liên đến số lượng polyphenol chứa trong dâu chứ không phụ thuộc vào hoạt tính chống oxy hóa của chúng. Ở động vật, các nghiên cứu cho thấy chế độ dinh dưỡng chứa một lượng dây tây hoặc mâm xôi cao (5% tổng chế độ dinh dưỡng) sẽ làm suy giảm đáng kể các khối u thực quản do hoạt chất N-nitrosomethylbenzylamine (NMBA), một chất sinh ung mạnh mẽ, gây ra. Các nghiên cứu gần đây xác nhận rằng axit ellagic ngăn chặn kích hoạt các chất sinh ung gây độc tế bào, các chất có khả năng tác động lên AND làm gia tăng đột biến và gây ung thư.

- Anthocyanidin: là một nhóm nhỏ thuộc nhóm polyphenol tạo nên màu sắc sặc sỡ (đỏ, hồng, cam, xanh dương và tím) trong nhiều loại rau củ quả. Đặc biệt, các sắc tố này hiện diện phong phú trong các loại dâu, có thể lên đến 500mg/100g trọng lượng quả. Hàm lượng anthocyanidin cao, bao gồm cả proanthocyanidin, tạo tính năng chống oxy hóa rất mạnh cho các loại quả dâu. Anthocyanidin có đặc tính cô lập các tế bào ung thư được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, làm tế bào chết bằng cơ chế tự hủy của tế bào (apoptosis). Một trong những tác động chống ung thư của anthocyanidin có thể liên quan đến việc ức chế quá trình hình thành mạch máu trong các khối u. Các nhà khoa học đã tìm hiểu về delphinidin, một loại anthocyanidin hiện diện trong việt quất, có khả năng ức chế hoạt động của thụ thể VEGF trong việc hình thành mạch máu. Điều thú vị là maldivin, hoạt chất có đặc tính tương tự như delphinidin về khả năng chống oxy hóa được tìm thấy trong việt quất, nhưng lại không có khả năng can thiệp vào các thụ quan như delphinidin.

- Proanthocyanidin: là một polyphenol phức hợp, được cấu tạo bởi nhiều phân tử catechin tạo thành một chuỗi polymer dài. Các dạng polymer này có thể hình thành nên các dạng phức chất của protein, đặc biệt dạng protein này được tìm thấy nhiều trong nước bọt, một đặc tính quan trọng giúp se chặt các loại thực phẩm chứa các phân tử này. Ngày nay, chúng ta biết rằng proanthocyanidin có tính năng chống oxy hóa vượt trội, thay thế vai trò của vitamin C khi “vắng bóng” vitamin này.

- Proanthocyanidin (Procyanidin C2): tại phòng thí nghiệm, việc bổ sung các phân tử ức chế sự phát triển nhiều tế bào ung thư khác nhau, đặc biệt là ung thư đại tràng cho thấy proanthocyanidin có thể ngăn chặn các dạng ung thư này. Một số nghiên cứu khác chỉ ra rằng proanthocyanidin giúp hạn chế tổng hợp estrogen, từ đó giảm những ảnh hưởng nguy hại đến cơ thể của loại hormone này.

Tóm lại, hầu hết các loại dâu đều chứa nhiều hợp chất thuộc nhóm polyphenol (như axit ellagic, anthocyanidin, proanthocyanidin), là các hoạt chất sở hữu nhiều tính năng quan trọng. Ăn nam việt quất tươi sẽ có lợi cho cơ thể hơn là uống nước ép. Việt quất và các loại quả thuộc họ dâu có thể ăn quanh năm bằng cách đông lạnh, rồi rã đông ăn dần.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. “Tài nguyên thực vật Việt Nam – Những cây chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học” – Nhà xuất bản Nông nghiệp, xuất bản năm 2014

2. “Hóa học các hợp chất thiên nhiên” – Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, xuất bản năm 2018

3. “Hóa Hữu cơ 1” – Nhà xuất bản Đại học Quốc gia TP.HCM xuất bản năm 2019

 

Thanh Thảo

 

 

 


Số lượt người xem: 57 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày