SỐ LƯỢT TRUY CẬP

0
9
5
4
8
2
6
Phổ biến kiến thức KHKT Thứ Tư, 03/02/2016, 14:40

Một số lệ tục ngày xuân

 

Khoảng năm mươi năm về trước lúc đó tôi chỉ là một cậu bé, chỉ mới tuổi “trăng tròn” nhưng thường có nhiều câu hỏi trước những điều “tai nghe mắt thấy”. Có lần tôi hỏi bà cô của tôi tại sao mỗi khi đến Tết người ta dùng vôi trắng để sơn gốc cây, chân tường và trên bàn thờ thần tài còn chưng (trưng) một đĩa tỏi. Bà cô tôi trả lời: Người ta làm vậy là để ngăn chặn ôn thần ác sát, ôn dịch thời hành, các vị thần nầy thường kéo ôn binh đi vào thôn xóm để kiếm ăn, vốn tính tàn ác nên đi đến đâu tàn hại sanh linh đến đấy. Ông bà xưa đã dạy dùng vôi trắng để chặn đứng các đạo ôn binh. Riêng về phần tỏi có mùi hăng mạnh là vật kị của ôn thần. Cho nên trong những ngày gần tết, nhà nào cũng sơn vôi trắng ở chân tường, góc cây, chân cầu… để cho các đoàn ôn binh sợ mà lánh đi, đồng thời kết những củ tỏi lại để trang trí trên bàn Thần Tài để tránh tai ương bệnh tật.

Khi lớn lên đọc sách Đông y tôi mới biết vôi trắng có tính đại nhiệt, sát trùng cực mạnh, vì vậy người ta thường dùng vôi để tẩy sạch vi khuẩn và tẩy rửa môi trường trong nhiều trường hợp, té ra ngày xưa các cụ đã biết sử dụng vôi để tiêu diệt mầm bệnh, như: Sâu bọ, vi trùng, ký sinh trùng, các loài nấm độc... Về phần ôn dịch như đã nói ở trên thì trong các sách ôn bệnh, thời bệnh, thương hàn… đều đã chỉ ra, đó là những loại bệnh truyền nhiễm, bệnh dịch, ngày xưa gọi chung là ôn bệnh hoặc thời bệnh. Tỏi được người ta dùng làm thức ăn rất lâu đời, hiện nay là một loại gia vị rất phổ thông, tỏi còn được dùng làm thuốc với tên gọi là Đại toán, tính nhiệt có tác dụng công tán phong hàn, khu trục tà khí, tiêu thực, phá kết, hóa đàm,... Vì vậy trong nhân gian người ta mới sử dụng tỏi như là một công cụ để phòng tránh bệnh tật, giữ gìn sự bình an cho con người, người ta tin vào ngày Tết sử dụng tỏi sẽ tránh bệnh cho cả năm.
Trong ba ngày tết còn có tục cấm quét nhà, những người lớn tuổi nói rằng: Thần Tài không ở trên cao chỉ ở trong xó kẹt nào đó ở góc nhà nếu ngày tết dùng chổi quét tước thì Thần Tài sẽ sợ và trốn mất, nhà đó suốt năm làm ăn bị thất thoát không có thu nhập cho nên ngày xưa người ta rất tin và sợ thần tài không có mặt trong gia đình, nên trong ngày tết cấm con cháu quét tước nhà cửa. Có một truyền thuyết nói rằng: Ngày xưa có một người lái buôn tên Âu Minh khi vận chuyển hàng hóa qua hồ Thanh Thảo, gặp lúc sóng to gió lớn, Âu Minh thành tâm cầu nguyện vái van, nhờ sự thành tâm nên được Thủy Thần hộ độ bình an, còn tặng cho Âu Minh một gia nhân tên Như Nguyện. Từ ngày Âu Minh đem Như Nguyện về nuôi trong nhà thì công việc làm ăn mỗi ngày một phát đạt. Trong một ngày Tết, vì ham chơi không làm việc nhà, nên bị Âu Minh đánh đòn. Như Nguyện sợ quá chui vào đống rác và biến mất. Từ đó Âu Minh làm ăn càng ngày càng xuống, chẳng mấy chốc trở nên nghèo nàn. Người ta tin Như Nguyện là Thần Tài và lập bàn thờ Như Nguyện, cũng do tích này mà bàn thờ Thần Tài thường được đặt ở một góc nhà, không đặt trên cao và trong ba ngày Tết kiêng quét nhà, hốt rác vì sợ làm mất cả Thần Tài đang ẩn trong đống rác.
Thật ra, việc cấm quét nhà trong ngày tết chính là do ông bà ta đã suy nghỉ ra một biện pháp rất hoàn hảo để con cái giữ gìn vệ sinh trong ngày tết, vì ngày tết đồ đạt nhiều, đồ ăn thức uống cũng nhiều, số lượng rác cũng gấp nhiều lần hơn ngày thường, nếu quăng rác bề bộn thì sẽ làm mất sự thẩm mỹ, vả lại trong mấy ngày này người làm công cũng nghỉ Tết. Vì vậy ông bà mới đặt ra cái lệ cấm quét nhà để răng đe con cháu, không được xả rác xuống nền nhà. Cấm quét nhà là điều vô lý, nhưng trong đó cũng chứa đựng những điều hữu lý.
Vấn đề ăn nói trong ngày Tết cũng được ông bà nhắc nhỡ rất cẩn thận, ngày tết không được nói những lời thô tục độc ác, mà lời ăn tiếng nói phải luôn lịch sự nhẹ nhàng, nếu dùng những lời thô tục hoặc độc ác thì sẻ bị hôi miệng và cả năm sẽ làm ăn thua lỗ. Thật ra không phải chỉ có ngày tết mà ngày bình thường, người xưa cũng rất cẩn thận về việc ăn nói. Ngày trước những người đi học điều thuộc lòng câu “Hàm huyết phún nhân nhiên ô tự khẩu” có nghĩa là “ ngậm máu phun người dơ miệng mình”. Cổ nhân đã rất cẩn trọng và tế nhị trong văn hóa giao tế, thật vậy chính những lời nói đẹp đẽ êm tai thường dễ dẫn đến thành công và tạo cảm tình cho người nghe, lúc nhỏ tôi còn được thầy giáo dạy trong lớp một câu nhớ đời: “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Ngày Tết chính là ngày đầu năm nếu làm được như cổ nhân đã dạy thì trọn năm sẽ được tốt lành, ý muốn nói tạo được môi trường tốt trong ngày đầu năm thì những ngày còn lại của năm luôn luôn tốt đẹp.
Lệ tục ngày Tết ở nước ta còn rất nhiều, mỗi nơi mỗi khác, rất đa dạng và phong phú. Tết Nguyên Đán là lễ hội toàn dân, là ngày đoàn tụ gia đình, ngày đền ơn đáp nghĩa, còn là ngày vui chơi thỏa thích sau một năm làm việc cực nhọc, vì vậy trong ngày Tết thường xuất hiện nhiều hủ tục, như: cờ bạc, rượu chè, đá gà, thay bùa, thay niệt…  không mang ý nghĩa tích cực. Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn tồn tại những lệ tục lâu đời, có một số mang màu sắc thần thoại nhưng nội dung chứa đựng những ý nghĩa tốt lành, rất phù hợp với văn hóa truyền thống của dân tộc ta, nên nghiên cứu chắc lọc để bảo tồn và phát huy.
Trần Phước Thuận
Nguồn: Trí thức Bạc Liêu số Xuân Bính Thân 2016

Số lượt người xem: 499 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày