SỐ LƯỢT TRUY CẬP

0
5
6
5
6
8
0
Tư vấn phản biện và Giám định xã hội Thứ Năm, 19/05/2016, 10:35

Giải pháp nâng cao hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của đội ngũ trí thức tỉnh Bạc Liêu

Vùng Đông bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung và tỉnh Bạc Liêu nói riêng đang trong quá trình chuyển đổi và phát triển. Nhiều dự án đang được đề xuất, trình duyệt và chuẩn bị triển khai.



Tập huấn nâng cao năng lực hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Ảnh: BBT

 

Việc phát triển bất kỳ dự án kinh tế - kỹ thuật nào liên quan đến cuộc sống, sinh kế và môi trường đều phải được sự tư vấn, phản biện và giám định xã hội chung của toàn xã hội nói chung hoặc người dân địa phương nói riêng. Theo thông lệ quốc tế cũng như các quy định quốc gia, cộng đồng đều được quyền tham vấn, có ý kiến và giám sát xã hội. Các công trình dự án có thể có những mục tiêu kinh tế nhằm đóng góp cho khu vực cũng như góp phần đóng góp ngân sách của tỉnh hay quốc gia nhưng về mặt khác cũng có thể gây ra nhiều hệ luỵ tiêu cực về mặt môi trường và xã hội. Vai trò của các nhà trí thức có hiểu biết rộng, cũng như các chuyên gia kỹ thuật có chuyên môn sâu cùng tham gia tư vấn, phản biện, giám định, giám sát là rất cần thiết và quan trọng.

Sự tham gia ấy của cộng đồng trong quá trình triển khai và vận hành dự án sẽ giúp bảo vệ môi trường và bảo tồn hệ sinh thái, dẫn đến các giải pháp tổi thiếu hoá các tác hại. Nghiên cứu này là một rà soát tổng quan vấn đề giám sát cộng đồng, lược khảo các cơ sở pháp lý và đề xuất việc hướng dẫn cộng đồng tham gia quá trình tham vấn và giám sát các tác động của dự án. Đây cũng là bằng chứng pháp lý hướng tới khắc phục thiệt hại một khi quyền và lợi ích hợp pháp của cộng đồng bị ảnh hưởng.
NHẬN ĐỊNH THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN
Trong hoạt động tư vấn, phản biện, giám định xã hội, yếu tố thuận lợi và điểm mạnh rõ nhất là bước đầu Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bạc Liêu đã tập hợp được một nhóm các nhà khoa học, các nhà tham gia hoạch định chính sách cùng với những người chuyên môn ở các ngành khác nhau, kể cả các nhà khoa học ngoài tỉnh thuộc trường Đại học Cần Thơ. Các thành viên tham gia là những người dấn thân vào thực tế, không yêu cầu nhiều về lợi nhuận, tham gia tổ chức những chuyến khảo sát thực địa, gặp gỡ trao đổi với người dân và chính quyền địa phương. Điểm mạnh Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bạc Liêu là biết kết hợp nội tại với những cơ hội bên ngoài nhằm thúc đẩy các đối thoại đa chiều và phản biện xã hội, biết thu hút sự tham gia mạnh mẽ của các phương tiện truyền thông đại chúng.
Tuy nhiên, những khó khăn và thử thách không là nhỏ. Hầu hết thành viên tham gia mang tính tự nguyện là chính. Họ có thể kiêm nhiệm nhiều công việc khác nhau, chuyên môn của các thành viên không đồng nhất, sự tham gia mang tính tự nguyện hơn là ràng buộc nên sắp xếp thời gian thường khó khăn.
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG GIÁM ĐỊNH
Điểm mạnh đang lưu ý nhất của hoạt động của trí thức ở Bạc Liêu trong vai trò tư vấn, phản biện và giám định xã hội là tự nguyện và hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bạc Liêu có bộ máy vận hành gọn nhẹ, ít thủ tục hành chính nhưng tương đối hiệu quả. Có thể kết hợp hoạt động truyền thông, đào tạo với nghiên cứu triển khai thực tế. Đây là cơ sở đánh giá và kiểm chứng hiệu quả hoạt động thông qua kết quả làm việc và ứng dụng ở cấp cộng đồng xã hội. Các thành viên nhờ những thâm nhập vào cộng đồng nên có cơ sở đóng góp, phản biện các chính sách và quy hoạch quản lý nước của chính quyền.
Trong tiến trình tổ chức đàm phán và vận động chính sách, cần khéo léo phối hợp với các nhà khoa học từ các Viện - Trường và giới truyền thông. Cần có thêm nhiều cuộc khảo sát thực địa và tập huấn tại cộng đồng, ngoài các nhà khoa học, cần có thêm các nhóm phóng viên báo chí (chủ yếu là phóng viên báo in và truyền hình). Nhà khoa học là nhiệm vụ diễn giải, phân tích sự kiện và hiện tượng. Các phóng viên thực hiện nghiệp vụ truyền thông phóng sự từ thực tế.
Trong quá trình mở rộng dân chủ cơ sở và phản biện xã hội, dư luận xã hội bắt đầu chú ý đến vai trò của các trí thức trong quá trình tham gia quản trị dự án mang tính cộng đồng. Ví dụ Luật Bảo vệ Môi trường[1] đã có các yêu cầu tham vấn cộng đồng trong quá trình Đánh giá tác động Môi trường. Hoạt động tham vấn được các tổ chức xã hội có vai trò hỗ trợ lớn cho cộng đồng ra quyết định. Một thử thách lớn cho Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bạc Liêu và các tổ chức giám định xã hội hiện nay là nguồn kinh phí hoạt động rất khó khăn liên quan đến khủng hoảng kinh tế làm ảnh hưởng ít nhiều đến chất lượng giám định xã hội thường xuyên.
Một số cơ quan, cán bộ nhà nước còn hạn chế nhìn nhận vai trò của phản biện xã hội trong các công cuộc phát triển đất nước, một số nơi còn e ngại dè dặt khi làm việc với các thành viên không phải cơ quan Nhà nước. Sự đóng góp và hiệu quả hoạt động của các tổ chức xã hội còn chưa đánh giá đúng thực chất. Từ những nguyên này dẫn đến việc thiếu sự hỗ trợ chặt chẽ từ cơ quan Nhà nước, của chính quyền địa phương ở một số nơi. Cần phải có đồng phối hợp trong quá trình lập kế hoạch, thiết kế hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội . Mỗi dự án khi triển khai ở địa phương cần sự quản lý của cơ quan đối tác khác nhau theo từng lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Các dự án cần có sự điều phối chung một cách chặt chẽ để đảm bảo tính gắn kết, phù hợp giữa các hoạt động của dự án với các chương trình, chính sách của chính quyền địa phương.
P.GS TS Lê Anh Tuấn (P.Viện trưởng Viện nghiên cứu BĐKH - Trường Đại học Cần Thơ)

Nguồn: Bản tin Trí thức Bạc Liêu số 30 – Quý II/2016


 

Số lượt người xem: 561 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày